Naar inhoud

BLACK FRIDAY: TOT 70% KORTING

LET'S GO!
LET'S GO!
Winkelwagen

Je winkelwagen is leeg

Doorgaan met winkelen
Lucas Mathonat, entraîneur en para-athlétisme, observe un sprinteur équipé d'une prothèse de course qui installe ses starting-blocks sur la piste.
26 okt. 2026

Je voeding periodiseren: supplementen en herstel voor topsprinters. Interview met Lucas Mathonat

Inhoudsopgave

Lucas Mathonat

Nagelezen en goedgekeurd door

Lucas Mathonat

Entraîneur en para-athlétisme à l'INSEP

Sprinteur sur 400 m devenu guide d'un athlète non-voyant (catégorie T11), avec lequel il a décroché la médaille de bronze aux Jeux paralympiques de Tokyo. Il entraîne aujourd'hui à l'INSEP, au sein de l'équipe de France de para-athlétisme.

  • Médaillé paralympique
  • Guide en para-athlétisme
  • Entraîneur

Interview afgenomen door Marius Grek, voedingsexpert bij QNT Sport.

De citaten zijn vertaald uit het Frans.

In het kort. Voor topsprinters is het zinvoller om supplementen af te stemmen op de trainingskalender dan er een routine van te maken die je één keer vastlegt en nooit meer herziet.

Over voedingssupplementen stellen we de vraag bijna altijd verkeerd om: we vragen welke we moeten nemen, zelden wanneer, en nooit wanneer we het zonder kunnen. Die manier van vragen gaat ervan uit dat suppletie iets vasts is, een routine die je één keer instelt en volhoudt zolang je traint. Maar training is allesbehalve vast. Periodes met zware belasting, taperfases, periodes waarin je de training weer opbouwt en wedstrijdweken wisselen elkaar af, met eisen die weinig met elkaar gemeen hebben. Waarom zou je inname dan het hele seizoen hetzelfde blijven?

Dat principe is intussen goed ingeburgerd in de wetenschappelijke literatuur, onder de naam voedingsperiodisering: in plaats van voeding het hele jaar op dezelfde manier toe te passen, kun je ze in de loop van de cyclus afstemmen op je doelen, je niveau en de eisen van je training (Jeukendrup, 2017). De vraag is wat dat in de praktijk betekent, in het dagelijkse leven van een trainingsgroep waarin iedereen zijn eigen producten koopt en zijn dagen zo goed mogelijk regelt.

Om dat principe van dichtbij te bekijken, sprak het QNT-team met Lucas Mathonat. Als sprinter op de 400 meter werd hij gidsloper van een blinde atleet uit de categorie T11, met wie hij de bronzen medaille won op de Paralympische Spelen van Tokio. Vandaag is hij trainer aan het INSEP, binnen de Franse para-atletiekploeg. Zijn kijk is interessant omdat hij beide kanten kent: hij was eerst de atleet die supplementen nam en werd daarna de trainer die plant en zijn atleten moet overtuigen. Dit artikel behandelt de belangrijkste vragen uit het gesprek en probeert het onderscheid te maken tussen wat wetenschappelijke gegevens laten zien en wat de praktijk leert.

Eén idee komt in zijn verhaal steeds terug en vormt de rode draad van dit artikel: niet de producten hebben het voor het zeggen, maar de trainingsperiodes.

Moet je het hele jaar supplementen nemen of in fases?

Het gesprek begint niet bij een product, maar bij een trainingskalender.

Op de vraag wat hij zijn atleten aanraadt, begint Lucas Mathonat niet met een lijstje. Eerst legt hij uit hoe hij het seizoen opbouwt: sommige periodes worden als bijzonder zwaar gepland, en precies rond die piekbelastingen overweegt hij om de inname bij te sturen. Het gaat om ondersteuning, niet om permanent gebruik. Als de belasting stijgt, kan ook je voedingsbehoefte stijgen, maar dat betekent niet automatisch dat je supplementen moet toevoegen.

Die benadering heeft een interessant praktisch gevolg. De vraag verschuift van “moet ik dit product nemen?” naar “waar sta ik in mijn seizoen?”, een vraag waarop atleet en trainer het antwoord kennen. Ze gaat er ook stilzwijgend van uit dat gewone voeding een groot deel van je behoeften kan dekken wanneer de belasting lager ligt, wat eraan herinnert dat voedingsbehoeften en een behoefte aan supplementen niet hetzelfde zijn.

“Op een gegeven moment moet je je inname ook aanpassen aan die hoge trainingseisen.”

(Lucas Mathonat)

Wat de wetenschap zegt. Voedingsperiodisering is vandaag een uitgewerkt concept in de literatuur: je laat je inname variëren over de trainingscyclus heen om veranderende doelen te ondersteunen, in plaats van één plan voor het hele seizoen te volgen (Jeukendrup, 2017). De meest geciteerde eiwitaanbevelingen worden bovendien uitgedrukt als een bereik en niet als een vast getal, ongeveer 1,4 tot 2,0 g/kg/dag voor sporters, afhankelijk van de sport en de belasting, wat precies ruimte laat voor zo'n bijsturing (Jäger et al., 2017). Periodisering is vooral onderzocht voor koolhydraten, dus de toepassing op supplementen berust eerder op praktisch redeneren dan op rechtstreeks experimenteel bewijs.

In de praktijk. De twee of drie zwaarste blokken van het seizoen vooraf vastleggen zou al kunnen volstaan om je voedingsstrategie uit te stippelen, zonder dat je alles week per week opnieuw moet bekijken. Je inname opnieuw bekijken bij elke blokwissel, bij de hervatting, tijdens zware trainingsblokken en tijdens de taper lijkt nuttiger dan voortdurend bijsturen. Omgekeerd geldt ook: rustigere periodes vragen niet per se dezelfde aanvullende inname.

Principeschema van een seizoen in vier blokken (hervatting, zware belasting, taper, wedstrijden) met een curve van de trainingsbelasting en een markering "inname opnieuw bekijken" bij elke blokwissel. Een zwaar blok kan de behoeften doen stijgen, terwijl gewone voeding in een lichter blok een groot deel van de behoeften kan dekken.

Figuur 1. Principeschema van voedingsperiodisering, waarbij de inname bij elke blokwissel opnieuw wordt bekeken.

Zijn eiwitten alleen voor krachttraining?

Het idee dat eiwitten iets zijn voor wie aan krachttraining doet, is hardnekkig. De sprint laat iets anders zien.

Lucas Mathonat is daar heel stellig over: al zijn lopers nemen eiwitten, en hij ziet geen reden om ze voor te behouden aan krachtsporten. Toch doen veel atletiekgroepen het zonder, ook waar de trainingen erg zwaar zijn, omdat eiwit spontaan in verband wordt gebracht met spiergroei (hypertrofie). Die verwarring is begrijpelijk, maar ze heeft een prijs.

Zijn argument is eenvoudig en praktisch: als de trainingsbelasting stijgt, kan het moeilijk worden om al je behoeften met maaltijden alleen te dekken, zeker als tijdsgebrek of een verminderde eetlust het plannen van je maaltijden lastiger maakt.

“Als je beter wilt herstellen, moet je supplementen nemen voor wat je niet uit je voeding alleen kunt halen.”

(Lucas Mathonat)

Wat de wetenschap zegt. Spiereiwitten worden voortdurend afgebroken en weer opgebouwd, en inspanning versnelt beide kanten van dat proces. Gemeten via aminozuren in het bloedplasma stijgt de afbraak na een nuchtere krachttraining met 30 tot 50% boven het rustniveau, samen met de aanmaak, en zolang er niets gegeten wordt, blijft de nettobalans negatief (Biolo et al., 1995; Phillips et al., 1997). Tijdens 90 minuten langdurige inspanning geeft de spier de aminozuren die hij niet metaboliseert 9 tot 20 keer meer af dan in rust (van Hall et al., 1999). Door die versnelde omzet kan de behoefte van sporters hoger liggen dan de 0,8 g/kg/dag die voor de algemene bevolking wordt aanbevolen. De International Society of Sports Nutrition plaatst die behoefte tussen 1,4 en 2,0 g/kg/dag (Jäger et al., 2017), en een studie met de indicatoraminozuur-oxidatiemethode komt uit op 1,8 g/kg/dag bij duuratleten, op een dag met een hoog trainingsvolume (Kato et al., 2016). Die protocollen gingen over krachttraining en duursport, niet over sprint: ze leggen geen streefwaarde vast voor sprinters, maar laten wel zien dat de eiwitbehoefte stijgt met lichamelijke activiteit.

Aanbeveling van de ISSN van 1,4 tot 2 g eiwit per kilo per dag, of 105 tot 150 g voor een sporter van 75 kg, verdeeld over vier porties van ongeveer 30 g om de 3 à 4 uur (ontbijt, lunch, een tussendoortje met een eiwitdrank, avondeten), samen 120 g per dag.

Figuur 2. Hoeveel eiwit per dag voor een sporter van 75 kg, en hoe je die over de dag kunt verdelen.

In de praktijk. Rekenen in grammen per kilo lichaamsgewicht is nuttiger dan ervan uitgaan dat eiwitten van nature voor de ene sport belangrijk zijn en voor de andere niet. Je trainingsbelasting, je doelen, je gewone voeding en je persoonlijke omstandigheden spelen allemaal mee. Heb je als loper minder eetlust door zware trainingen, dan kan een deel van je eiwitten in vloeibare vorm het makkelijker maken om je dagdoel te halen. Een aangepaste eiwitinname maakt voldoende koolhydraten uiteraard niet overbodig: die blijven essentieel om je trainingen en prestaties te ondersteunen.

Wat moet je meteen na de training nemen?

De regel in de praktijk is eenvoudig. Wat het onderzoek erover zegt, is dat iets minder.

Na de training geeft Lucas Mathonat zijn groep een regel met twee opties: ofwel neem je meteen je shake, ofwel eet je heel snel een maaltijd, en desnoods vul je later nog aan. Daarin herken je de erfenis van het “anabole venster”, het idee dat de minuten na de inspanning doorslaggevend zouden zijn. De regel is duidelijk, en daarin zit waarschijnlijk ook zijn praktische waarde: hij voorkomt dat er iets vergeten wordt, geeft het einde van de training structuur en zorgt ervoor dat een atleet niet naar huis gaat zonder iets te hebben genomen.

Moet je dat venster dan letterlijk nemen? Het onderzoek vraagt om nuance. Wat het vooral aan het licht heeft gebracht, is dat je totale dagelijkse inname zwaarder weegt dan een precies moment van enkele tientallen minuten. De regel blijft dus zinvol, maar waarschijnlijk om een andere reden dan meestal wordt gedacht: hij zorgt ervoor dat de inname er echt komt en makkelijker te organiseren is, eerder dan dat hij een smal venster benut.

“Ofwel nemen jullie nu jullie shake, na de training, ofwel gaan jullie heel snel eten.”

(Lucas Mathonat)

Wat de wetenschap zegt. Een meta-analyse over de effecten van eiwittiming op kracht en hypertrofie heeft geen smal venster na de training bevestigd: de totale dagelijkse eiwitinname bleek de bepalende factor voor de aanpassingen (Schoenfeld et al., 2013). Eiwitten innemen dicht bij de training blijft wel duidelijk praktisch nuttig, zeker als je nuchter hebt getraind of je volgende maaltijd nog ver weg is. Tijdens langdurige duurinspanning werd bovendien een inname van ongeveer 0,25 g eiwit per kilo per uur voorgesteld om markers van spierschade te beperken (Jäger et al., 2017).

In de praktijk. De regel “meteen een shake of snel een maaltijd” blijft volledig zinvol als praktische afspraak, zonder dat je hem met een venster van dertig minuten hoeft te verantwoorden. De aandacht zou eerst kunnen gaan naar je totale dagelijkse inname, en daarna naar hoe je die over de dag spreidt. De context telt wel: na een nuchtere training, een late training of twee trainingen op dezelfde dag wordt snel eten opnieuw belangrijk.

Supplementen: ga uit van de kalender, niet van het product

Uit dit gesprek komt een leidraad naar voren: niet de lijst met producten komt eerst, maar het moment waarop het gebruik ervan kan inspelen op een vastgestelde behoefte. Uitgaan van de trainingskalender, de periodes opsporen waarin de belasting echt hoog is en je inname op die momenten opnieuw bekijken: zo behandel je suppletie als iets wat je bijstuurt, niet als een routine.

Die redenering werpt ook licht op de twee besproken punten. Eiwitten zijn niet voorbehouden aan één sport: of ze zinvol zijn, hangt onder meer af van je trainingsbelasting, je doelen en de mate waarin je voeding je behoeften dekt. Hoe snel je na de training iets inneemt, blijft nuttig voor de organisatie, terwijl het totaal over de dag de bepalende factor voor de aanpassingen blijft.

Lucas Mathonat geeft graag toe dat niet al zijn atleten erin meegaan, en hij dringt niet aan. Dat is misschien de meest verstandige houding, want suppletie is geen must en ook geen oplossing voor iedereen. Ze kan een hulpmiddel naast andere zijn om met de eisen van training om te gaan, op voorwaarde dat je weet welke behoefte je wilt invullen en nagaat of een supplement echt nodig is.

Door Marius Grek, voedingsexpert bij QNT Sport.

Referenties

Biolo, G., Maggi, S. P., Williams, B. D., Tipton, K. D., & Wolfe, R. R. (1995). Increased rates of muscle protein turnover and amino acid transport after resistance exercise in humans. American Journal of Physiology, 268(3, Pt. 1), E514-E520. https://doi.org/10.1152/ajpendo.1995.268.3.E514

Jäger, R., Kerksick, C. M., Campbell, B. I., Cribb, P. J., Wells, S. D., Skwiat, T. M., Purpura, M., Ziegenfuss, T. N., Ferrando, A. A., Arent, S. M., Smith-Ryan, A. E., Stout, J. R., Arciero, P. J., Ormsbee, M. J., Taylor, L. W., Wilborn, C. D., Kalman, D. S., Kreider, R. B., Willoughby, D. S., … Antonio, J. (2017). International Society of Sports Nutrition position stand: Protein and exercise. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 14, 20. https://doi.org/10.1186/s12970-017-0177-8

Jeukendrup, A. E. (2017). Periodized nutrition for athletes. Sports Medicine, 47(Suppl. 1), 51-63. https://doi.org/10.1007/s40279-017-0694-2

Kato, H., Suzuki, K., Bannai, M., & Moore, D. R. (2016). Protein requirements are elevated in endurance athletes after exercise as determined by the indicator amino acid oxidation method. PLoS ONE, 11(6), e0157406. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0157406

Phillips, S. M., Tipton, K. D., Aarsland, A., Wolf, S. E., & Wolfe, R. R. (1997). Mixed muscle protein synthesis and breakdown after resistance exercise in humans. American Journal of Physiology, 273(1, Pt. 1), E99-E107. https://doi.org/10.1152/ajpendo.1997.273.1.E99

Schoenfeld, B. J., Aragon, A. A., & Krieger, J. W. (2013). The effect of protein timing on muscle strength and hypertrophy: A meta-analysis. Journal of the International Society of Sports Nutrition, 10, 53. https://doi.org/10.1186/1550-2783-10-53

van Hall, G., Saltin, B., & Wagenmakers, A. J. M. (1999). Muscle protein degradation and amino acid metabolism during prolonged knee-extensor exercise in humans. Clinical Science, 97(5), 557-567. https://doi.org/10.1042/cs19980422

Veelgestelde vragen

Heeft een loper eiwitsupplementen nodig?

Sporters kunnen meer eiwitten nodig hebben dan de algemene bevolking: het standpunt van de International Society of Sports Nutrition (ISSN) plaatst hun behoefte tussen ongeveer 1,4 en 2,0 g/kg/dag (Jäger et al., 2017). Of je dat haalt met gewone voeding of aanvult met een product, hangt vooral af van je organisatie, je individuele behoeften en de praktische beperkingen van je training, niet van je sport alleen.

Bestaat het anabole venster van dertig minuten?

Niet in die vorm. Een meta-analyse over eiwittiming heeft geen smal venster na de training bevestigd: de totale dagelijkse inname bleek de bepalende factor (Schoenfeld et al., 2013). Je eiwitten snel na de training nemen blijft wel praktisch nuttig, zeker als je volgende maaltijd nog ver weg is.

Wat is voedingsperiodisering?

Het betekent dat je je inname laat variëren over de trainingscyclus, om doelen te ondersteunen die van blok tot blok veranderen, in plaats van het hele seizoen hetzelfde plan te volgen (Jeukendrup, 2017).

Welke supplementen gebruikt een topsprinter?

Lucas Mathonat noemt creatine, whey en collageen voor eigen gebruik, en daarnaast elektrolyten na bepaalde trainingen en micronutriënten zoals ijzer en magnesium. Dat is een persoonlijke praktijk en geen aanbeveling die je zomaar kunt overnemen voor elke sprinter.

Ontdek de andere rubrieken

Alle artikelen: Atleten & Experts